Przewód pokarmowy królika to organ z wieloma ciekawymi rozwiązaniami. Każdy jego element to trybik maszyny przystosowanej do trawienia pokarmu roślinnego. Zła dieta jest jak ziarnko piasku, które blokuje trybiki i zaburza ich pracę. Konsekwencją są problemy zdrowotne królika. Dowiedz się, jak jest zbudowany i jak działa przewód pokarmowy królika, aby zrozumieć znaczenie prawidłowego żywienia i szybko wykrywać problemy.
Króliki są ścisłymi roślinożercami. Dzicy krewni naszych domowych uszaków żywią się w naturze przede wszystkim trawą i ziołami. Obgryzają też gałązki i korę drzew. Jest to pokarm niskokaloryczny i bogaty we włókno pokarmowe. Dlatego króliki muszą zjadać go dużo, by dostarczyć sobie odpowiednią ilość energii.
Włókno pokarmowe, inaczej błonnik, to składnik diety królika, na który szczególnie musisz zwrócić uwagę. Pod tą nazwą kryją się różne substancje, takie jak: celuloza, hemiceluloza, pektyny czy ligniny. Dzieli się je na włókna rozpuszczalne i nierozpuszczalne.
To pierwsze ulega rozkładowi, ale nie pod wpływem enzymów trawiennych królika, a dzięki fermentacji prowadzonej przez mikroorganizmy bytujące w jelicie ślepym. Powstające w ten sposób składniki odżywcze trafiają do krwiobiegu królika.
Z kolei włókno nierozpuszczalne nie jest trawione, za to stymuluje motorykę jelit, inaczej mówiąc odpowiada za przesuwanie treści pokarmowej wzdłuż przewodu pokarmowego. Działa jak miotła, wymiatając wszystko co napotka na swojej drodze. Dzięki temu skutecznie chroni przewód pokarmowy królika przed „zatkaniem” treścią pokarmową i sierścią.
Włókno pokarmowe pełni jeszcze jedną ważną funkcję, otóż odpowiada za ścieranie zębów podczas przeżuwania.
Głównymi źródłami włókna pokarmowego dla królików są trawa, siano i zioła.
Prześledź drogę pokarmu pobieranego przez królika – od spożycia do wydalenia. W ten sposób zrozumiesz jak działa przewód pokarmowy królika i dlaczego prawidłowa dieta jest tak istotna dla zdrowia Twojego pupila.
W jamie gębowej pokarm jest rozdrabniany i zwilżany. Do rozdrabniania służą zęby, których królik ma całkiem sporo, bo aż 28. Jednak dla Ciebie widoczne są tylko siekacze, dwa u góry i dwa u dołu. Gdy spojrzysz z boku na pyszczek swojego królika, zauważysz, że za górną parą siekaczy jest schowana jeszcze jedna para zębów, są to tzw. zęby kołkowe. Królik w sumie posiada 6 siekaczy. Siekacze służą do cięcia i odgryzania gałązek, łodyg i listków. Natomiast zęby, których nie widzisz, gdyż są ukryte głęboko w jamie gębowej, to zęby policzkowe (zęby trzonowe i przedtrzonowe). To one rozdrabniają i rozcierają pokarm.
Ciekawostka. Żuchwa królika podczas jedzenia porusza się z prędkością ok. 120 ruchów na minutę.
Zęby królików rosną przez całe życie. Tempo ich wzrostu jest niezwykle szybkie. Siekacze królika wydłużają się średnio o 3-4 mm tygodniowo, a zęby policzkowe – o ok. 2 mm. Co ciekawe, im zwierzę żywi się twardszym pokarmem, tym ich tempo wzrostu jest szybsze. Stały wzrost zębów kompensuje ich ścieranie podczas gryzienia i przeżuwania pokarmu. Z wpisu Przerost zębów u królika i inne choroby stomatologiczne dowiesz się, jakie problemy stomatologiczne mogą dotknąć królika.
Powstająca w wyniku przeżuwania nasączona śliną papka wędruje dalej przez przełyk do żołądka. Miejsce, w którym przełyk wchodzi do żołądka, to tzw. wpust. Jego budowa sprawia, że królik nie wymiotuje. Jest to droga jednokierunkowa, co ma znaczenie w momencie, gdy dochodzi da zatkania królika czy zatrucia. Wszystko, co dostanie się do żołądka, może przejść tylko dalej, do jelit.
Następnie, w żołądku treść pokarmowa jest mieszana z enzymami trawiennymi oraz kwasem solnym. Niski odczyn, na poziomie 1-2 pH, skutecznie eliminuje wszelkie patogeny znajdujące się w pokarmie. Jednak to bardzo niskie pH wymaga, by żołądek stale był wypełniony treścią pokarmową. W przeciwnym razie dochodzi do powstawania nadżerek w obrębie błony śluzowej. Już jedna doba nieprzyjmowania pokarmu jest dla zwierzęcia niebezpieczna. Oprócz zagrożenia nadżerkami zatrzymuje prerystaltykę przewodu pokarmowego. Dlatego tak ważna jest obserwacja pupila. Ponieważ królik je bardzo często, łatwo wychwycić, gdy przestaje to robić. Pamiętaj również, że królikowi nie serwuje się głodówek, np. przed zabiegiem (jak u psa czy kota) czy podczas walki z nadwagą.
Ciekawostka. U króliczych osesków odczyn w żołądku jest wyższy, wynosi ok. 5-6,5 pH. Pozwala to na przejście pożytecznych bakterii przez żołądek bez szwanku do jelit i kolonizację jelita ślepego.
Pierwszy odcinek jelita cienkiego to dwunastnica. Treść pokarmowa jest tutaj mieszana z enzymami wydzielanymi przez trzustkę oraz neutralizowany jest jej silnie kwaśny odczyn.
Następny odcinek to jelito czcze. To najdłuższa i najbardziej kręta część jelita cienkiego. Tutaj mają miejsce dalsze trawienie pokarmu i wchłanianie składników odżywczych do krwiobiegu. To, co zostało, przechodzi dalej do jelita biodrowego, które kończy się strukturą występującą tylko u zajęczaków, tzw. woreczkiem okrągłym. Jest to miejsce, w którym łączą się jelito cienkie, jelito ślepe i okrężnica.
Jelito ślepe jest kluczowym odcinkiem przewodu pokarmowego królika. Jest największą częścią – może pomieścić nawet 65% całej treści pokarmowej, a ponadto żyją w nim bakterie i pierwotniaki odpowiedzialne za trawienie włókna pokarmowego. Jak pamiętasz, organizm królika nie wytwarza enzymów, które by mu na to pozwalały, zresztą jak wszystkie zwierzęta kręgowe. Własne enzymy do trawienia błonnika wytwarzają nieliczne organizmy, należą do niech między innymi: termity, dżdżownice, niektóre skorupiaki i ślimaki.
W wyniku działania zamieszkujących jelito ślepe mikroorganizmów z pokarmu roślinnego odzyskiwane są składniki odżywcze, a także syntetyzowane są witaminy, krótkołańcuchowe kwasy organiczne i aminokwasy. Część jest od razu wchłaniana w jelicie ślepym, a część trafia do cekotrofów.
W początkowym odcinku okrężnicy (okrężnica proksymalna) ma miejsce rozdzielanie składników pokarmowych. Najdrobniejsza frakcja cząsteczek roślinnych (< 0,5 mm) wraz z wodą, dzięki wstecznym ruchom perystaltycznym, kierowana jest do jelita ślepego, czyli jest przesuwana pod prąd. Natomiast większe cząsteczki, które nie uległy strawieniu, są przesuwane w kierunku odbytu, a po drodze formowane są z nich grudki kałowe. Tak powstają znane wszystkim opiekunom królików twarde królicze bobki.
To jednak nie koniec. Pamiętasz, że silnie rozdrobniona część treści pokarmowej z okrężnicy trafiła do jelita ślepego? Jak sama nazwa wskazuje, jelito to jest ślepe. Czas więc na wyjaśnienie, co się dzieje z treścią pokarmową, która tam trafiła. Otóż wraca do okrężnicy. Jednak wzbogacona o składniki odżywcze wytworzone przez mikroorganizmy (aminokwasy, lotne kwasy organiczne, witaminy, enzymy) i liczne bakterie oraz pierwotniaki. W okrężnicy ta wzbogacona treść pokarmowa jest formowana w miękkie grudki, tzw. cekotrofy.
Następnie królik delikatnie wybiera cekotrofy bezpośrednio z odbytu. Do takiego zachowania stymulują go między innymi intensywny zapach powodowany przez lotne kwasy tłuszczowe oraz obecność we krwi różnych składników, w tym hormonów. Cekotrofy są otoczone śluzową otoczką, która zapobiega stracie lotnych kwasów tłuszczowych. Królik połyka je w całości, aby nie uszkodzić tej otoczki. Cekotrofy pozostają w żołądku ok. 6-8 godzin, w trakcie których śluz jest powoli rozpuszczany. Następnie uwolniona zawartość cekotrofów trafia do jelita cienkiego, gdzie – jak już wiesz – mają miejsce właściwe trawienie i wchłaniania składników odżywczych. Zjawisko zjadania własnych odchodów nosi nazwę koprofagii.
Ciekawostka. Podczas trawienia cekotrofów pH soków żołądkowych wzrasta do ok. 3.
Już ok. 3-tygodniowe króliczki zaczynają produkować cekotrofy. Do 6. tygodnia życia proces ich produkcji jest ustabilizowany. Króliki produkują cekotrofy po ok. 5 godzinach od ostatniego posiłku (1-2 razy w ciągu doby), w okresie spoczynku. Inaczej mówiąc, muszą być zrelaksowane. Domowe pupile robią to najczęściej nad ranem. U zdrowego królika z dobrą dietą prawdopodobnie tego w ogóle nie zauważysz. Istnieje wiele czynników, które sprawiają, że królik nie zjada cekotrofów. Możesz je wtedy znaleźć w kojcu pomiędzy twardymi bobkami albo – jeżeli są bardzo miękkie – przyklejone do futerka w okolicach odbytu. Czasem zbyt miękkie cekotrofy, które oblepiają okolicę odbytu, są mylone z biegunką. Pamiętaj, jeżeli królik ma biegunkę, to nie wytwarza twardych bobków. Natomiast w przypadku twardych bobków i zbrudzonej okolicy odbytu występuje problem z konsystencją cekotrofów.
Pamiętaj! Królik, który nie zjada cekotrofów, traci dostęp do wielu witamin, aminokwasów i enzymów produkowanych przez florę bakteryjną. Ponadto jest to sygnał, który może świadczyć o wielu innych problemach. Nie bagatelizuj tego.
Literatura
Specyficzna anatomia królików i ich stale rosnące zęby mogą stać się dla nich źródłem ogromnego cierpienia. Przerost zębów u królika i inne choroby jamy ustnej to jeden z najczęstszych powodów wizyt królików w klinikach weterynaryjnych. Sprawdź, jak ich uniknąć i jak rozpoznać pierwsze oznaki problemów.
Zęby królika są cylindryczne i rosną nieustannie przez całe życie zwierzątka. Jest ich łącznie dwadzieścia osiem. Króliki nie mają kłów, a przestrzeń między siekaczami i przedtrzonowcami nazywana jest diastemą. Dodatkowo przedtrzonowce i trzonowce są anatomicznie identyczne, co utrudnia rozróżnienie każdego zęba. Dlatego są one nazywane po prostu zębami policzkowymi.
Podczas posiłków królik chwyta jedzenie wargami, odgryza lub tnie siekaczami kawałki i przenosi je językiem do zębów policzkowych. Powierzchnie zębów policzkowych są nieregularne, co zapewnia chropowatą powierzchnię do szlifowania grubych, włóknistych pokarmów. Dlatego normalne ruchy, które królik wykonuje podczas żucia utrzymują jego zęby starte do odpowiedniej długości.
Ciekawostka!
Zęby królika zużywają się o około 2-2,4 mm tygodniowo, w zależności od tempa wzrostu i ścierania zębów.
Choroby jamy ustnej wynikają z anatomicznej lub fizjologicznej nieprawidłowości, która zakłóca wzrost lub ścieranie zębów. Przyczyny problemów można zaklasyfikować jako wrodzone lub nabyte. Przyczyny wrodzone to schorzenia obecne od urodzenia, a nabyte są wynikiem czynników zewnętrznych.
Do przyczyn nabytych należą:
Ten ostatni punkt jest najczęstszą przyczyną problemów u królików. Przyjrzyjmy mu się bliżej.
Właściwe odżywianie i pielęgnacja są niezbędne do zapobiegania chorobom jamy ustnej. Właściciele królików powinni podawać im praktycznie nieograniczoną ilość karm bogatych w błonnik.Ważne są trawa, wysokiej jakości siano z tymotki oraz włókniste, zielone, liściaste rośliny. Szczegółowo o żywieniu królików przeczytasz we wpisie Co jedzą króliki domowe i jak ja prawidłowo karmić.
Króliki potrzebują również diety dostarczającej wystarczająco dużo wapnia, by mineralizować stale rosnące zęby i otaczające je struktury kostne. Idealna ilość wapnia w diecie dla królika to 0,5-1,0%.
Objawy kliniczne chorób jamy ustnej są związane z ich nasileniem. Zwracaj uwagę na:
Leczenie zależy od choroby. Przerost zębów wymaga przywrócenia ich do normalnej długości. Zęby złamane, zniekształcone lub zakażone należy usunąć. Po zabiegach królik potrzebuje odpowiedniej opieki. Lekarz weterynarii zaleca początkowo pokarm np. w formie papki, a później pomaga dobrać prawidłowe żywienie ograniczające ryzyko nawrotu problemów. Konieczne są również monitorowanie masy ciała i zapewnienie komfortowego otoczenia w czasie rekonwalescencji. W czasie leczenia oraz po zabiegach potrzebne bywają również leki przeciwbólowe lub antybiotyki.
Podsumowując, choroby jamy ustnej są bardzo powszechne wśród królików domowych. Niestety nie można zapobiec wszystkim problemom, ale karmienie dietą bogatą we włókno pokarmowe i zachęcanie zwierzątka do gryzienia to podstawa profilaktyki. Pamiętaj również o regularnych kontrolach u lekarza weterynarii, by wykryć problemy, zanim staną się poważne!
Świeże warzywa powinny stanowić ok. 10% diety dorosłego królika. Są doskonałym źródłem witamin i minerałów, ale też elementem, który wprowadza do diety królika różnorodność doznań pod względem smaku, zapachu i tekstury. Jednak najważniejszą funkcją warzyw jest dostarczanie wody, gdyż króliki z natury piją jej mało. Dlatego podawaj świeże warzywa, zwłaszcza zimą, gdy nie ma trawy; będzie to w zasadzie jedyny pokarm dodatkowo nawadniający królika. I jeszcze jedno, warzywa dla królika nie są składnikiem, który w istotny sposób wpływa na ścieranie zębów. Po prostu zawierają zbyt mało włókna pokarmowego.
Każdego dnia królik powinien otrzymywać około 70–100 g świeżych warzyw. Mówiąc prościej: warzywa, które podajesz dorosłemu królikowi, powinny zmieścić się w szklance o obj. 250 ml. Najlepiej, aby w jednej porcji znalazło się co najmniej pięć różnych gatunków roślin – zapewni to zwierzęciu urozmaicony i smaczny posiłek.
Pamiętaj jednak, że większość porcji (około 2/3 porcji) powinny stanowić warzywa liściaste. Warzywa korzeniowe i bulwiaste zawierają dużo cukru, dlatego nie powinny przeważać w diecie. A jeżeli Twój królik ma nadwagę, to tym bardziej powinieneś je ograniczyć.
Podane ilości są oczywiście orientacyjne, nie stanowią ścisłych wyliczeń. To Ty jako opiekun najlepiej znasz swojego królika i określisz jego rzeczywiste zapotrzebowanie na warzywa. Pamiętaj jednak, że warzywa to tylko część diety królika, a podstawą żywienia są siano i świeża trawa. Zajrzyj koniecznie do wpisu Co jedzą króliki domowe i jak je karmić?, aby uniknąć błędów żywieniowych.
Porcję warzyw podawaj codziennie. Ponieważ króliki jedzą często, ale w małych ilościach, dzienną porcję warzyw podziel na dwie mniejsze porcje, oczywiście jeżeli masz taką możliwość. Będzie to zgodne ze sposobem żerowania Twojego pupila, ale też zwiększy częstotliwość Waszych interakcji.
Przygotowałam dla Ciebie listę bezpiecznych i zdrowych warzyw. Podzieliłam je na rośliny liściaste – to one będą bazą dziennej porcji warzyw – i pozostałe. Jak widzisz, wybór jest bardzo duży. Bez problemu na podstawie tej listy ułożysz dla swojego uszaka smaczne i różnorodne menu. Warzywa możesz podawać codziennie w różnych kombinacjach.
Musisz zawsze mieć na uwadze, że spożycie niektórych warzyw może powodować problemy trawienne, zwłaszcza tych o wysokiej zawartości wody i cukru. Pamiętaj o tym, że każdy królik jest inny, dlatego jeden będzie trawić warzywa bez problemu, podczas gdy inny może reagować np. luźniejszymi odchodami, wzdęciami lub biegunką.
W takiej sytuacji sprawdź, które warzywo jest przyczyną problemu – możesz to zrobić, wykorzystując procedurę opisaną w akapicie Jak wprowadzać nowe warzywo?. Aby poznać swojego królika i zrozumieć jego potrzeby i problemy, musisz go obserwować i być uważnym.
Kapusta z jednej strony nierozłącznie kojarzy się z królikami, a z drugiej – wzbudza wiele wątpliwości. Jak to jest z tą kapustą i innymi warzywami kapustnymi? Są to warzywa, które stosuje się w żywieniu królików, ale mogą powodować zaburzenia trawienne. Z tego powodu podawaj je w niewielkich ilościach, po uprzednim przyzwyczajeniu królika do ich obecności w diecie. W razie złego tolerowania po prostu z nich zrezygnuj.
Do warzyw kapustnych stosowanych w diecie królika należą: brokuł, kalafior, kapusta pekińska, kapusta włoska, kapusta czerwona, kapusta biała, brukselka, kalarepa, jarmuż, pak choi (kapusta chińska).
Najgorszą opinię z wymienionych ma biała kapusta, dlatego z reguły nie jest polecana.
Tak, sałatę można podawać królikom, ale nie każda odmiana będzie odpowiednia. Podobnie jak w przypadku innych warzyw, najpierw powoli wprowadź sałatę do diety swojego królika. Obserwuj, jak na nią reaguje. Sałatę podawaj umytą i osuszoną. Za bezpieczną uznaje się sałatę rzymską. Sałata masłowa i lodowa nie są polecana przez hodowców i opiekunów, którzy zarzucają im wysoką koncentrację azotanów i metali ciężkich. Jeżeli stosujesz sałatę, pamiętaj, że najmniej azotanów zawierają rośliny uprawiane w gruncie (w porównaniu do uprawianych pod osłonami). Jednak i w nich stężenie azotanów wzrasta w okresie suszy. Sałata z własnego ogródka nie jest gwarancją niskiej zawartości azotanów i metali ciężkich; bywa, że jest dużo bardziej zanieczyszczona.
W sensie botanicznym sałatą nie są rośliny zaliczane do rodzaju cykoria, które charakteryzuje mniejsza lub większa goryczka. Należą do nich:
Rośliny te są źródłem wielu cennych składników, przy jednoczesnej niskiej kaloryczności. Dostarczają witamin (szczególnie A, K, C i z grupy B) oraz minerałów (potas, wapń, fosfor). Jest to świetne urozmaicenie diety królików, zwłaszcza zimą, gdy brakuje innych świeżych produktów.
Ciekawostka. Dzikim krewnym wymienionych odmian cykorii jest cykoria podróżnik. Możesz podawać całą roślinę, wraz z korzeniem. Ta roślina zielna wspiera pracę nerek, poprawia apetyt i reguluje trawienie. Natomiast w korzeniu cykorii znajduje się inulina – naturalny prebiotyk, który korzystnie wpływa na florę bakteryjną jelit. Dlatego poleca się go królikom cierpiącym na zaburzenia trawienne, jak również w trakcie lub po antybiotykoterapii.
Jeżeli po tym okresie Twój królik nie wykazuje żadnych niepokojących objawów, możesz zwiększyć ilość nowego pokarmu i zacząć stosować go regularnie.
Te zasady dotyczą też innych rodzajów pokarmu. Stosując się do nich, unikniesz wielu kłopotów ze zdrowiem swojego podopiecznego.
Warzywa dla królika są ważnym elementem zdrowej diety, pod warunkiem że:
Literatura
Zwyrodnienie stawów to mało znana choroba królików, która wcale nie jest tak rzadka jak może się wydawać. Króliki domowe żyją coraz dłużej, a to sprawia, że coraz częściej diagnozuje się u nich zmiany związane ze stawami i z mobilnością. Choroby stawów u królików nie dotyczą jednak tylko seniorów. Niewłaściwa dieta prowadząca do otyłości, brak ruchu w ciasnej klatce czy predyspozycje genetyczne (np. u ras olbrzymich) mogą sprawić, że stawy zaczną tracić swoją sprawność znacznie wcześniej.
Choroba zwyrodnieniowa stawów obejmuje pogorszenie stanu chrząstki stawowej oraz przebudowę kości w odpowiedzi na przewlekłe uszkodzenia chrząstki. Niesie to ze sobą problemy z poruszaniem się, ze spadkiem aktywności, ale głównie wiąże się z bólem. U królików obserwujemy poważne konsekwencje tego stanu. Z powodu silnego dyskomfortu króliki są podatne na kolejne problemy zdrowotne. Stan zapalny krocza to jeden z nich. Ograniczona mobilność predysponuje również m.in. do wrzodziejącego zapalenia skóry.
Ważne!
Króliki znane są z ukrywania oznak bólu. Przewlekłe schorzenia, takie jak choroba zwyrodnieniowa stawów, mogą pozostać niezauważone aż do momentu zaawansowania.
W jednym z badań* oceniono łącznie 311 raportów tomografii komputerowej królików. W 61 przypadkach (19,6%) opisywano obecność choroby zwyrodnieniowej stawów przynajmniej w jednym stawie.
Spośród królików z chorobą zwyrodnieniową stawów:
Najczęściej dotkniętymi stawami były łokcie i kolana. Narażone są również biodra, a także stawy skokowe.
Za najbardziej podatne uważa się:
Niestety, choroba zwyrodnieniowa stawów u królików może być trudna do zdiagnozowania klinicznie.
Zwracaj uwagę na:
Leczenie dopasowuje się do stanu klinicznego królika. Ważne są: ograniczenie bólu i leki przeciwzapalne, odpowiednie modyfikacje w żywieniu (skupione m.in. na kontroli wagi lub suplementacji) oraz właściwe ćwiczenia (mające wzmacniać mięśnie). Profesjonalny fizjoterapeuta zwierzęcy może zaproponować również zabiegi takie jak masaże.
W przypadku chorych królików warto pomyśleć o miękkich podkładach, łatwym dostępie do jedzenia i wody, stosowaniu ramp i ograniczeniu barier w środowisku zwierzątka.
Podsumowując, choroba zwyrodnieniowa stawów wiąże się z degradacją chrząstki stawowej. Zwierzę odczuwa ból, co powoduje zmiany w jego zachowaniu oraz pielęgnacji. Niestety, króliki potrafią długo i dobrze ukrywać odczuwany dyskomfort, co powoduje, że problemy są często diagnozowane w zaawansowanym stadium. Zwracaj uwagę na zachowanie, apetyt i wygląd swojego pupila i reaguj, gdy zauważysz pierwsze zmiany!
Nie słyszałeś wcześniej o muszycy? Niestety jest to częsty problem u królików, dlatego w artykule przybliżamy ten poważny temat. Dowiedz się, czym jest muszyca u królików i jak wygląda pomoc zwierzęciu dotkniętemu tym bolesnym schorzeniem.
Muszyca rozwija się, gdy muchy składają jaja na ciele królika. Muchy robią to na mokrej lub zabrudzonej skórze, dlatego zawsze dbaj o higienę swojego pupila. Z jaj wylęgają się larwy, które zaczynają żerować na tkankach zwierzęcia. Uszkadzają skórę, powodując infekcje i ból oraz coraz poważniejsze obrażenia na ciele królika.
Choroba często związana jest ze złymi warunkami hodowli lub utrzymania królika oraz brakiem odpowiedniej opieki zdrowotnej, np. gdy występują u królika odparzenia skóry spowodowane moczem.
Opiekując się królikiem, zwracaj uwagę na:
Wszystko to zalicza się do objawów muszycy. Mogą one jednak świadczyć również innych problemach, dlatego zgłaszaj się do lekarza weterynarii, gdy cokolwiek Cię zaniepokoi.
Leczenie jest zależne od stanu zwierzęcia. Lekarz weterynarii musi ustalić, jak mocno uszkodzone są tkanki królika. Rokowanie jest złe, a nawet bardzo złe, jeżeli larwy much dostały się do jam ciała. W takiej sytuacji wskazane jest rozważenie eutanazji cierpiącego zwierzęcia. Jeżeli uszkodzenia nie są głębokie, możliwe jest skuteczne leczenie. Polega ono na:
Działanie jest zatem wielopłaszczyznowe. Wymaga znieczulenia zwierzęcia w celu usunięcia większości larw oraz opracowania ran. Następnie leczenie jest kontynuowane w domu lub lecznicy. Opiekun musi dodatkowo zadbać o zmniejszenie liczby much w otoczeniu królika, np. poprzez stosowanie repelentów, lepów na muchy oraz siatek w oknach.
Chorego królika najlepiej trzymać na ściółce z czystych gazet, by uniknąć zanieczyszczenia ran materiałem pylistym, który często znajduje się w króliczych klatkach. Pamiętać trzeba też o niepylącym sianie.
Podsumowując, zawsze należy zwracać uwagę na zachowanie, wygląd i higienę królika, a szczególnie latem dbać o to, by w jego otoczeniu nie było much.
Królik to urocze, towarzyskie i pełne energii zwierzę, które szybko potrafi skraść serca domowników. Choć opieka nad nim nie jest skomplikowana, to jednak żywienie często sprawia opiekunom najwięcej trudności. Brak wiedzy o prawidłowej diecie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych – zupełnie niepotrzebnie. Jeśli chcesz, by Twój królik był zdrowy i cieszył się długim życiem, dowiedz się, co jedzą króliki domowe i jak je prawidłowo karmić.
Króliki są ścisłymi roślinożercami. W naturze dzicy krewni Twojego pupila żywią się przede wszystkim trawą i ziołami. Obgryzają też gałązki i korę drzew. Jest to pokarm niskokaloryczny, dlatego króliki muszą jeść dużo i często. We wpisie Jak działa przewód pokarmowy królika podkreślałam, że królik nie może być głodny. Zajrzyj do niego koniecznie, żeby dowiedzieć się dlaczego.
Królika karmimy wyłącznie pokarmami roślinnymi. Nie każda roślina będzie jednak dla niego odpowiednia. Należy pamiętać, że podstawą diety królika są siano i świeża trawa. Przy czym, poza okresem zimowym, świeża trawa powinna być pierwszym wyborem. Po pierwsze dlatego, że króliki ją uwielbiają, a po drugie – doskonale nawadnia, w przeciwieństwie do siana. Dobre nawodnienie królika jest kluczowe dla prawidłowej pracy nerek. Króliki z natury mało piją, dlatego tak pomocne w nawodnieniu są świeże warzywa, zioła i liście. W związku z tym, gdy tylko możesz, staraj się pozyskiwać dla swojego pupila świeżą trawę.
Świeża trawa i siano, osobno lub podawane jako kombinacja, powinny stanowić 80% diety królika. Przy czym świeże, pachnące siano z jak najdłuższymi źdźbłami trawy powinno być dostępne stale, nawet gdy podajesz świeżą trawę. Ile go podawać? Bez ograniczeń. Jeżeli królik je zjadł, dołóż następną porcję. Stosuj się do zasady: lepiej, żeby zostało, niż zabrakło.
Pozostałe 20% diety królika mogą stanowić:
Warto też pamiętać, że wiek królika ma znaczenie przy planowaniu diety. Choć ogólne zasady pozostają takie same, wraz z dorastaniem królika jego potrzeby żywieniowe nieco się zmieniają. Przyjrzyjmy się więc, jak powinna wyglądać dieta w poszczególnych etapach życia.
Po urodzeniu młode króliczki odżywiają się wyłącznie mlekiem matki. Okres ten trwa do około 2.–3. tygodnia życia, kiedy to zaczynają stopniowo interesować się tym, co je ich mama. W dobrych hodowlach, gdzie dieta królików jest bogata w świeże składniki, maluchy już na tym etapie poznają świeże zioła, trawę i warzywa. Nadal jednak mleko stanowi podstawę ich diety. W kolejnych tygodniach udział pokarmów roślinnych stopniowo rośnie, a mleko pozostaje w jadłospisie do około 8. tygodnia życia.
Pamiętaj, że w tym czasie maluchy powinny cały czas przebywać z matką. Jeśli planujesz zakup młodego królika, powinien on mieć co najmniej 2 miesiące.
Od tego momentu rozpoczyna się etap intensywnej nauki prawidłowych nawyków żywieniowych – zarówno dla Ciebie, jak i Twojego pupila. Aby dieta królika była bogata w różne składniki, stopniowo wprowadzaj do jego menu świeże warzywa i zieleninę. To idealny czas na poznawanie różnych smaków, zwłaszcza jeśli maluch, którego kupiłeś, nie jadł wcześniej świeżych pokarmów. Hodowcy mają w tej kwestii dwa odrębne poglądy. Jedni uważają, że królik do 2. miesiąca życia nie powinien dostawać nic świeżego, a inni – że powinien próbować świeżych pokarmów, które spożywa jego mama. To drugie podejście jest zgodne z naturalnymi zachowaniami królików. To właśnie mama uczy swoje młode, co jest jadalne. Gorzej, gdy samica ma mało urozmaiconą dietę, która opiera się głównie na suchych składnikach. Wówczas nauka dobrych nawyków żywieniowych będzie spoczywać na przyszłym opiekunie.
Królicze dzieci, aby rosnąć, potrzebują dużo białka i składników mineralnych. Należy zapewnić im stały dostęp do trawy i siana, które powinny stanowić 80% ich diety. Młodemu królikowi podawaj również wysokiej jakości bezzbożową karmę granulowaną, np. Tropifit All in 1 Rabbit Junior, z wysoką zawartością włókna pokarmowego. Możesz też sięgnąć po tłoczony na zimno granulat Tropifit Naturals Lucerna granulowana. Lucerna to roślina strączkowa bogata w białko i wapń. O ile u dorosłych królików powinna ona być podawana tylko jako przysmak, o tyle u młodych zwierząt doskonale uzupełnia dietę, pokrywając wyższe zapotrzebowanie na składniki odżywcze.
Gdy Twój pupil skończy 4 miesiące, możesz zacząć podawać mu owoce. Takie przysmaki przydadzą się podczas zabawy, treningów czy po prostu, by sprawić pupilowi przyjemność. Pamiętaj jednak, że zawierają one duże ilości cukru. Mogą prowadzić do namnażania się w jelitach szkodliwych bakterii, a w konsekwencji – do niebezpiecznej dla życia królika biegunki. Początkowo podawaj bardzo małe ilości (kawałek wielkości kciuka będzie odpowiedni), i tylko jeden owoc naraz, po czym obserwuj reakcję króliczka.
Dieta młodego królika (2–8 miesięcy) – podsumowanie:
Nieco starsze króliki nie rosną już tak intensywnie. Ich zapotrzebowanie na kaloryczny pokarm się zmniejsza. Podstawą diety oczywiście jest stale dostępne dla królika siano i w miarę możliwości świeża trawa (80%). Pozostałe 20% stanowią świeże i suszone zioła, warzywa, gałązki drzew i krzewów oraz granulaty. Dobrze taką dzienną porcję podzielić na dwie dawki i podawać je rano i wieczorem. W ten sposób niejako zmusisz swojego pupila, aby w ciągu dnia jadł trawę lub siano, a nie zapychał brzuszek smakowitymi, ale też kalorycznymi pokarmami. W tym okresie nadal podawaj granulat dla młodych królików Tropifit All in 1 Junior i granulowaną lucernę – Tropifit Naturals Lucerna granulowana.
Zioła to ważny element diety królików. Przyjmuje się, że dzienna dawka to 1–2 garści świeżych lub suszonych ziół, przy czym te ostatnie możesz zawsze mieć pod ręką. Tropifit Naturals Mniszek lekarski i Tropifit Naturals Babka lancetowata pochodzą z terenów nieuprzemysłowionych i są wolne od szkodliwych substancji chemicznych.
W tym wieku dzienna porcja warzyw powinna wynosić nieco mniej niż szklanka 250 ml. Podawaj minimum 5 różnych warzyw dziennie, z przewagą warzyw liściastych. Urozmaicaj dietę, podając gałązki i sporadycznie owoce.
Karmiąc dorosłe króliki, należy zwrócić szczególną uwagę na konieczność utrzymania przez nie prawidłowej masy ciała. Siano powinno być stale dostępne i stanowić ok. 80% diety królika (jak widzisz, ta wartość nie zmienia się wraz z wiekiem królika). Jednak od wiosny do jesieni warto również podawać trawę, oczywiście jeżeli masz taką możliwość. Królik na pewno to doceni. Na pozostałe 20% powinny składać się warzywa, zioła i wysokiej jakości granulaty. Oprócz bezzbożowego granulatu Tropift All in 1 Rabbit Adult możesz też stosować naturalne granulaty uzyskane w procesie granulowania na zimno Tropifit Naturals Rolls Rabbit Adult, Tropifit Naturals Tymotka granulowana i Tropifit Naturals Siano granulowane. Okazjonalnie możesz podawać Tropifit Naturals Lucerna granulowana. Lucerna, bogata w białko i wapń, u dorosłych królików powinna być traktowana raczej jako przysmak, a nie podstawowy składnik diety.
Dzienna porcja dla królika – podsumowanie:
Pamiętaj, że są to tylko wskazówki. Każdy królik jest inny. Zwracaj uwagę na jego kondycję i wagę. Niech zmiana masy ciała zawsze będzie dla Ciebie sygnałem ostrzegawczym.
Ze względu na rozległość tematu omówiłam je w innym wpisie. Wszystkiego dowiesz się z artykułu Jakie warzywa dla królika – poradnik opiekuna.
Należy je traktować jako przysmak. Mimo że zawierają wodę, a więc nawadniają królika, są również bardzo bogate w cukry. Dlatego podawaj je rzadko i w bardzo małych ilościach, np. jedną kuleczkę winogrona, kawałeczek gruszki, jabłka czy cienki plasterek banana 1–2 razy w tygodniu. Ten składnik diety służy tylko i wyłącznie do rozpieszczania pupila i nie powinien być nadużywany. Układ pokarmowy królika nie jest przystosowany do trawienia pokarmów bogatych w cukry. Cukry zaburzają funkcjonowanie flory bakteryjnej, wspierając rozwój bakterii chorobotwórczych z rodzaju Clostridium. W efekcie mogą pojawić się biegunki i wzdęcia. Wysokokaloryczny pokarm będzie prowadził do otyłości i braku zainteresowania sianem, a to prosta droga do dość dużych problemów zdrowotnych.
Owoce, które można podawać królikowi:
Zdecydowanie w diecie królika nie mogą pojawiać się takie produkty jak:
Zadbaj również o to, by królik nie miał dostępu do roślin ozdobnych, zarówno tych domowych, jak i rosnących w ogrodzie. Za szczególnie trujące uważa się takie rośliny jak: azalia, bluszcz, fiołek afrykański, konwalia majowa, naparstnica, rododendron, narcyz, tulipan, wilczomlecz, jagoda cisu, ligustr i ostrokrzew. Niebezpiecznych gatunków roślin, które chętnie uprawiamy w domu czy ogrodzie, jest dużo więcej. Dlatego najbezpieczniej jest tak zorganizować przestrzeń w mieszkaniu i na wybiegu w ogrodzie, by rośliny ozdobne były poza zasięgiem królika.
Stosując się do powyższych zasad i regularnie odbywając z królikiem wizyty kontrolne u lekarza weterynarii, masz pewność, że Twój pupil długo będzie cieszył się dobrym zdrowiem i energią.
i odbierz 10% zniżki na produkty Tropifit
